Zit jij met je handen in het haar omdat je dat ene frustrerende probleem maar niet opgelost krijgt? Misschien moet je het omdenken! Klinkt makkelijker dan het is? Echt niet. Het is vooral een kwestie van durven en doen. Waar sommige organisaties proberen het probleem zo snel mogelijk weg te werken, lukt het anderen om het probleem juist te gebruiken als grondstof voor iets nieuws. Hoe dat werkt leggen we graag uit aan de hand van een paar opvallende voorbeelden van beide strategieën. 

Van een slimme verpakkingshack van een fietsfabrikant tot kunstenaars die het juist toejuichen als hun werk onderweg ruw wordt behandeld. Het laat mooi zien dat er meer manieren zijn om met problemen om te gaan dan alleen ze proberen ze zo snel mogelijk op te lossen. En dat geldt niet alleen voor kunstenaars en ontwerpers, maar ook voor jouw eigen organisatie. Als je jouw probleem vanuit het Omdenken benadert, blijken er ineens verrassend veel verschillende manieren te zijn om met zo’n frustrerend probleem om te gaan.

Beschadigde fietsen

Nederlandse fietsfabrikant VanMoof had een probleem. Ze leverden hun peperdure en hypermoderne fietsen ook in de Verenigde Staten, maar kregen helaas vaak klachten van klanten dat hun fiets beschadigd was. Blijkbaar werd er onderweg niet voorzichtig genoeg omgegaan met de in een grote kartonnen doos verpakte fietsen. Ze wisten dit probleem met een heel creatieve oplossing te laten verdwijnen. Vanaf nu worden VanMoof fietsen verpakt in een grote kartonnen doos met daarop een afbeelding van een gigantische flatscreen tv. Het aantal klachten over beschadigde fietsen nam onmiddellijk met maar liefst 80% af. Blijkbaar begrijpt iedereen dat je met een televisie voorzichtig moet doen, maar werd er met een fiets nogal hardhandig omgegaan.

Omdenken of oplossen?

Voor veel mensen voelt dit als omdenken. Lekker out-of-the-box. Ontzettend creatief. Dat klopt, maar het is een creatief staaltje oplossen. Er is geen nieuwe mogelijkheid gecreëerd. Bij VanMoof willen ze niet méér van het probleem. Ze wilden dat de hardhandige behandeling van hun pakketten zou stoppen. Ze hebben wel goed naar de feiten gekeken en buiten de gebaande paden gedacht om tot een heel verfrissende en originele oplossing te komen. Het probleem is verdwenen. Opgelost.

Beschadigen graag!

Exact hetzelfde probleem is door het Noorse ontwerpbureau Skrekkøgle wél omgedacht. Zij verstuurden regelmatig kwetsbare producten vanuit hun studio en ook dat ging lang niet altijd goed. Maar in plaats van hun spullen inpakken in steeds meer lagen bubbeltjesplastic, ze beplakken met waarschuwingsstickers of klagen bij de postbedrijven, lieten ze zich inspireren door wat zij “de lichtzinnige omgang met pakketten” noemen.

Ze bedachten Post Post, een aluminium kunstwerk dat in een dunne envelop verstuurd wordt vanuit Oslo en waarbij het de bedoeling is dat de postbode nietsvermoedend het echte kunstwerk creëert. Afhankelijk van hoe er met de envelop omgegaan wordt, zal de sculptuur licht gedeukt of flink toegetakeld zijn. Zo ontstaat er een uniek en onvoorspelbaar kunstwerk. De enveloppen werden beplakt met stickers met teksten als ‘Just don’t care’ en ‘Handle with despair’ om de bezorgers nog extra aan te sporen vooral niet te voorzichtig met dit poststuk om te gaan.

Don’t handle with care

Ook kunstenaar Walead Beshty maakte gebruik van dit principe. Hij ontwierp zijn werken, die hij verscheepte naar tentoonstellingen en galeries in de hele VS, juist om te breken.

Het ging daarbij om glazen objecten die naadloos in FedEx-verzenddozen van standaardformaat pasten. Dat die objecten tijdens het vervoer verbrijzelden, was niet alleen de bedoeling, maar zelfs voorwaarde voor het ontstaan van de werken. De koeriers deden daarbij onbedoeld dienst als assistent van de kunstenaar. En de verbrijzelde sculpturen, met titels waarin verzenddatum, trackingnummer en doosgrootte worden vermeld, zijn inmiddels beroemd.

Dit zijn beide mooie voorbeelden van omdenken. Hier is gooi- en smijtwerk met post wél de bedoeling geworden. Je wilt meer van het probleem! Er is, dankzij de hardhandigheid van postbezorgers, een nieuwe mogelijkheid gecreëerd. Maar goed, wat heb je nou aan het verschil tussen oplossen en omdenken? Waarom is dat van belang?

Oplossen lijkt eenvoudig. Gewoon zorgen dat je de feiten aanpast aan je verwachting en klaar is Kees. En soms lukt het je, net als VanMoof, om dat op een originele en creatieve manier te doen. Bij loslaten gebeurt het tegenovergestelde van oplossen: je kunt de feiten niet veranderen, maar je kunt wél je verwachtingen bijstellen. Ook dat kan een zeer bevredigende manier zijn om met een probleem om te gaan. Als het lukt, is je probleem, net als bij oplossen, verdwenen.

Dan verdragen. De lastigste van de vier. Je hebt een probleem, maar je kunt de feiten niet veranderen én je kunt of wilt je verwachting niet loslaten of aanpassen. Wat dan? Het probleem blijft bestaan. Je hebt een probleem en je kunt nou eenmaal niet anders dan accepteren dat je een probleem hebt. Je verdraagt dat je een probleem hebt.

Tot slot omdenken. Als het je lukt – net als de kunstenaars uit het voorbeeld – om zowel de feiten als je verwachtingen aan te passen, dan heb je een probleem omgedacht. Er is een nieuwe mogelijkheid ontstaan, iets dat er zonder het probleem nooit was geweest.

Wat heb ik hier aan?

Oké, nu hebben we dus een matrix. Er zijn blijkbaar vier verschillende manieren om met een probleem om te gaan. Maar wat hebben we daar nou eigenlijk aan? Naar onze overtuiging erg veel. Weten wat bij een bepaald probleem de beste benadering is, is van groot belang. Als je de verkeerde benadering kiest – als je bijvoorbeeld probeert iets op te lossen waar je geen invloed op hebt, of je probeert wanhopig iets los te laten terwijl je dat diep vanbinnen helemaal niet wilt – wordt het probleem alleen maar groter. In zo’n geval is het alsof je met een schroevendraaier probeert te timmeren. Het werkt niet. Of averechts.

Door te werken met de matrix word je – zo zul je merken – geduldiger, effectiever en (vooral) veel creatiever. Door bij een probleem niet in paniek te raken en eerst zowel de feiten als je verwachtingen nauwgezet te onderzoeken, zul je merken dat je veel meer invloed hebt op een probleem dan je denkt. Het is zoals een deelnemer aan één van onze trainingen opmerkte: ‘Wat het probleem ook is, je hebt altijd een keuze.’

Omdenken bij jouw organisatie

Organisaties gaan vaak nieuwe problemen met oude oplossingen te lijf. En dat is volgens ons een gemiste kans! We zijn er namelijk van overtuigd dat het ook voor organisaties zeer waardevol is om kennis te hebben van het omdenken gedachtegoed. Om te zien dat er meerdere manieren zijn om een probleem te laten verdwijnen. Dat er altijd meer mogelijk is dan je denkt.

Precies daarom leren wij met onze Omdenken programma’s organisaties al 25 jaar lang anders te denken. We komen graag bij jouw organisatie langs. Kijk voor meer informatie op onze website of neem contact op voor de mogelijkheden.