Op 13 februari 1997 sloeg het noodlot toe voor het Duitse vrachtschip Tokio Express. Het schip was net vertrokken uit de haven van Rotterdam en had een lange reis naar New York voor de boeg. Daar zouden ze nooit arriveren, want voor de kust van Land’s End in het Engelse Cornwall werd het schip uit het niets geteisterd door een monstergolf. Die kreeg het voor elkaar om het schip met maar liefst 60 graden te kantelen en daardoor gleden er 62 zeecontainers van boord, zo de Atlantische Oceaan in. In één van die containers zat een speciale lading waardoor er vandaag de dag nog steeds mensen zijn die zich bezig houden met deze scheepsramp: 4,8 miljoen LEGO-blokjes.

Reddingsboten, flippers en zeewier

De container barste open en de miljoenen LEGO-blokjes kwamen terecht in de zee. Een vreemd toeval was dat veel van die blokjes qua thema perfect bij de zee passen. De meeste sets in die container hadden te maken met de avonturen van duikers en piraten. Er zaten dus naast de bekende blokjes ook reddingsboten, flippers en zeewier bij. Al vrij snel spoelden de blokjes aan en vonden mensen ze terug aan de kust van het Verenigd Koninkrijk, Ierland en Nederland en zeer waarschijnlijk zelfs in Australië, Amerika en China.

Een grote ramp natuurlijk, maar LEGO kon niet zo heel veel doen. Ze hadden graag hun blokjes uit de oceaan gevist, maar dat bleek al vrij snel onmogelijk. Van de 4,756,940 blokjes zijn er namelijk 3,178,807 licht genoeg om te drijven. Die LEGO wordt vlot meegenomen door de golven en de stroming. Wat ze wel deden was het uitbrengen van een zogenaamde eerlijke-vinder-verklaring. Dat houdt in dat ze afstand doen van de LEGO en dat de eerlijke vinder de aangespoelde blokjes mag houden. Dit zorgde ervoor dat strandjutters in Cornwall actief op zoek gingen naar de blokjes.

Schatzoeken

Grote aanjager daarvan is Tracey Williams. Ze schreef er zelfs een boek over: Adrift: The Curious Tale of the Lego Lost at Sea. In 1997 vond ze vrij snel na de scheepsramp al LEGO-blokjes, maar toen ze in 2010 naar Cornwall verhuisde, verbaasde ze zich erover dat ze nog steeds aanspoelden. Dus startte ze de Facebookgroep Lego Lost At Sea die al snel uitgroeide tot een zeer actieve community van strandjutters gespecialiseerd in LEGO-blokjes uit de Grote LEGO Scheepsramp. Tracey en haar familie vonden alleen al duizenden blokjes, maar ze motiveerden nog veel meer mensen om ze te gaan zoeken.

Zo vertelt ze aan Beachcombing Magazine: “Het begon allemaal als een beetje lol. Tijdens familievakanties in Cornwall gingen we als kinderen schatboeken op het strand, met lijstjes van dingen om te vinden: een zeemeerminnenbeurs, een stukje blauw zeeglas, een kokkelschelp, enzovoort. Later verhuisden mijn ouders naar South Devon en nam ik mijn eigen kinderen mee om te strandjutten. Ook daar gingen we schatzieken, met LEGO toegevoegd aan de lijst van te vinden dingen.” Haar enthousiasme is aanstekelijk en de afgelopen 29 jaar zijn er eigenlijk continue mensen op de Engelse stranden op zoek naar LEGO.

Voordelen van de ramp

Bijkomend voordeel: de beste manier om de LEGO te vinden is eigenlijk het opruimen van ál het aangespoelde plastic op de Engelse stranden. Hoewel het natuurlijk vreselijk is dat al dit plastic in de zee beland is, zorgt deze specifieke scheepsramp er al wel bijna 30 jaar voor dat vele mensen met plezier plastic opruimen op het strand, in de hoop dat ze beloond worden met een zeldzame draak of octopus.

Zoals Tracey het zelf verwoord: “Op zoek gaan naar verloren LEGO begon als een beetje lol, een leuke bezigheid met mijn kinderen. Uiteindelijk opende het mijn ogen voor al het andere plastic in de oceaan.” Vele milieuorganisaties zoals de Marine Conservation Society hebben het verhaal gebruikt om aandacht te vragen voor plastic afval en de blijvende impact daarvan. Ze organiseren regelmatig opruimacties op de stranden om plastic afval te verzamelen waarbij deelnemers natuurlijk altijd hopen dat ze beloond worden met een verloren LEGO-blokje.

Voer voor wetenschappers

En er bleek nog een interessant voordeel aan deze scheepsramp te zitten: de LEGO-blokjes blijken uitermate geschikt voor onderzoekers om allerlei zaken te bestuderen. Mariene onderzoekers hebben de lading bijvoorbeeld gebruikt om oceaanstromingen te bestuderen. De LEGO-blokjes bootsen de natuurlijke verstrikking van afval na (plastic onderdelen die zich vasthaken aan ander marien plastic), wat de wetenschappers een uniek inzicht bood in het gedrag van microplastics in de oceaan. En doordat ze precies weten hoe lang de LEGO al in zee ligt, konden wetenschappers in een onderzoek uit 2020 met röntgenfluorescentie achterhalen dat het 1.300 jaar kan duren voordat deze LEGO-stukjes volledig afbreken. Dat is natuurlijk slecht nieuws, maar het helpt onderzoekers naar plastic vervuiling in onze oceanen wel om dit soort dingen te weten om na te denken over goede oplossingen.

Heb jij ook een omdenkverhaal?

Iedere zondag lees je op deze website een Omdenkverhaal. Kom je zelf zo’n verhaal tegen? Bijvoorbeeld in de krant, op je werk, thuis of online. Of heb je zelf iets omgedacht dat perfect past tussen alle Omdenkverhalen op deze website? Laat het ons dan vooral weten, want we zijn altijd op zoek naar fraaie voorbeelden. Mail jouw verhaal of tip naar contact@omdenken.nl. Dank je wel!